Sukot: affedilmek ve yeniden yakın olmak

Bene Yisrael çölde kırk yıl boyunca Anane Kavod, yani Onur Bulutları ile çevriliydi. Bunlar yalnızca gölge sağlayan bulutlar değildi; Bene Yisrael’i çölde koruyor, yollarını kolaylaştırıyor ve Hashem’in onları himayesi altında tuttuğunu gösteriyordu. Hahamlarımız bu bulutların Aaron Akohen’in zehutu sayesinde verildiğini öğretirler.

Suka mitsvasının sebeplerinden biri de bu Onur Bulutlarını hatırlamaktır. Tora yalnızca Suka’da oturmamızı emretmez; neden Suka’da oturduğumuzu bilmemizi de ister. Hashem’in atalarımızı çölde Onur Bulutları ile koruduğunu hatırlamak ve bunu düşünmek, Suka mitsvasının özel bir parçasıdır.

Nitekim Tora da Suka mitsvasını anlatırken:

Gelecek nesilleriniz, Bene Yisrael’i Mısır topraklarından çıkardığımda onları Sukalarda oturttuğumu bilsinler.

der.

Yahudi alahasının en temel eserlerinden biri olan ve Rabi Yosef Karo tarafından kaleme alınan Şulhan Aruh, Suka alahalarının başında bu pasuğun neyi ifade ettiğini açıklar.

Şulhan Aruh, Orah Hayim 625:1:

“Sukalarda yedi gün oturacaksınız… Çünkü Bene Yisrael’i Sukalarda oturttum.” Burada kastedilen, onları yakıcı sıcak ve güneşten korumak için etraflarını saran Onur Bulutlarıdır.

Şulhan Aruh’un temel aldığı Tur ise bunun amacını daha da açık ifade eder:

Hashem bizi Onur Bulutlarıyla çevreledi ki yakıcı sıcak ve güneş bize zarar vermesin. Bunun hatırası olarak bize Sukalar yapmamızı emretti; böylece O’nun bizim için yaptığı harikaları ve büyük mucizeleri hatırlayalım.

Yani Suka’da oturmak yalnızca bir gelenek veya bayrama ait sembolik bir hareket değildir. Tora bizden, Suka’ya girdiğimizde Hashem’in atalarımızı çölde nasıl koruduğunu bilmemizi ve hatırlamamızı ister.

Fakat burada önemli bir soru vardır:

Onur Bulutları Bene Yisrael’i Mısır’dan çıktıkları zamandan itibaren koruyorduysa, neden Sukot Bayramı Pesah zamanında değil de Tişri ayında kutlanıyor?

Vilna Gaon çok güzel bir açıklama getirir:

Bene Yisrael Altın Buzağı günahını işlediğinde Onur Bulutları onlardan ayrıldı. Moşe Rabenu Yom Kipur günü ikinci Luhot, yani On Emir levhaları ile dağdan indi ve Bene Yisrael’in affedildiği ortaya çıktı. Bundan yalnızca beş gün sonra, 15 Tişri’de, Mişkan’ın yapımına başlanmasıyla Onur Bulutları yeniden Bene Yisrael’in üzerine döndü.

Burada çok önemli bir fark vardır.

Bir insan kendisine karşı hata yapan birine, “Seni affettim” diyebilir; fakat yine de ona eskisi gibi yakın davranmayabilir. Aradaki kırgınlık bitmiş olsa bile ilişki eski sıcaklığına dönmemiştir.

Fakat bazen insan yalnızca affetmez; karşısındaki kişiyi tekrar kendisine yaklaştırır ve ona eskisi gibi sevgi gösterir. İşte o zaman affın gerçekten ilişkiyi yeniden kurduğunu hissederiz.

Yom Kipur’da Hashem Bene Yisrael’i affetmişti. Fakat Onur Bulutları henüz geri dönmemişti. Affedilmiş olmak elbette büyük bir sevinçti; ancak Hashem ile aramızdaki ilişkinin eskisi gibi olup olmadığı henüz belli değildi. Hashem bizi affetmişti, fakat acaba bizi tekrar eskisi kadar Kendisine yakın istiyor muydu?

Beş gün sonra Onur Bulutları geri döndüğünde bunun cevabını aldık.

Hashem yalnızca bizi affetmemiş, bizi yeniden Kendisine yaklaştırmıştı. Eski yakınlık geri dönmüştü.

İşte asıl büyük sevinç buydu.

Bu yüzden Sukot, Zeman Simhatenu, yani Sevincimizin Zamanı olarak adlandırılır.

Yom Kipur’da affedildiğimizi öğrendik.

Sukot’ta ise hâlâ sevildiğimizi ve Hashem’e yeniden eskisi gibi yakın olduğumuzu gördük.